http://www.vessella.it KARIBU!
Corso di Esperanto
(per falsi principianti)

ATTENZIONE: Se questi caratteri: ĉ ĝ ĥ ĵ ŝ ŭ sono diversi da: scrivimi indicandomi il programma che usi (Internet Explorer 6, Netscape 7, o altro) affinchè ti possa aiutare a vedere correttamente i suddetti caratteri.
INDICE

Rajtigilo

Enkonduko
Unua ĉapitro
Dua ĉapitro
Tria ĉapitro
Kvara ĉapitro
Kvina ĉapitro
Sesa ĉapitro
Sepa ĉapitro
Oka ĉapitro
Naŭa ĉapitro
Deka ĉapitro
Dekunua ĉapitro
Dekdua ĉapitro
Dektria ĉapitro
Dekkvara ĉapitro
Dekkvina ĉapitro
Deksesa ĉapitro
Deksepa ĉapitro
Dekoka ĉapitro
Deknaŭa ĉapitro
Dudeka ĉapitro
Dudek unua ĉapitro
Dudek dua ĉapitro
Dudek tria ĉapitro
Dudek kvara ĉapitro
Dudek kvina ĉapitro

Corso completo (pdf)

Cartoline virtuali


GERDA MALAPERIS! (de Claude Piron)

ĈAPITRO 17 (DEK SEP)
Ascoltare l'audio Ascoltare l'audio

 "Sed kial, kial, kial?" diris la policano preskaŭ krie al sia edzino, kiu estis lia plej helpema kunlaboranto. "Diru al mi kial, kaj mi solvos la problemon. Oni ne kaptas homon por la simpla plezuro travivi aventuron! Ŝi ne estas riĉa. Ne kun la espero ricevi monon ili ŝin kaptis. Ŝi ĉiam vivis plej trankvilan, honestan vivon. Do, ne ĉar ŝi enmiksis sin en iun kriman agadon ili ŝin kaptis. Pro kio do? Por kio?"

 "Ŝi instruas, vi diris al mi. Kion do ŝi instruas? Kio estas ŝia fako?"

 "Ŝi instruas historion, sed ŝi estas specialisto pri la sekretaj lingvoj de la deksepa kaj dekoka jarcentoj."

 "Pro tio verŝajne ŝi malaperis, sed ni ne trovos la motivon uzante nur nian imagon. Ni prefere uzu la faktojn. Ni provu kunmeti ilin, rekunmeti la sinsekvon de la okazaĵoj. Kiel la afero komenciĝis?"

 "Ni ne scias multon. Mi raportu jene. Du gestudentoj -- Tom kaj Linda -- rimarkis, ke alta blondulo metas ion en la tason de Gerda. Ili rimarkis pro lia kaŝa, ŝtela maniero agi. Iom poste, Gerda eliras el la memserva restoracio tra la pordo koridora. Tuj poste aŭdiĝas bruo, kvazaŭ iu falus. Bob, kiu aliĝis al Tom kaj Linda intertempe, eliras kune kun Tom. Ili trovas Gerdan en la koridoro: ŝi kuŝas senkonscia. Tom foriras serĉee al helpo, dum Bob gardas la junan profesorinon. Kiam Tom revenas kun la flegistino, Gerda malaperis, sed ĉi-foje Bob estas senkonscia, batita al-kape. Intertempe la blondulo eliris tra la alia pordo de la memserva restoracio, kaj sekvis Linda. Ŝi sukcesas kunveturi en lia aŭto, sed ne sukcesas igi lin diri ion helpan. Tamen ŝi notas la numeron, markon kaj tipon de la aŭto..."

 "Ĉu la aŭto estis lia? Ĉu ne estis ŝtelita veturilo?"

 "Ne. Verŝajne li ne suspektis, ke iu suspektos ion. Kiam ŝi petis, ke li veturigu ŝin, tio al li ne plaĉis, sed li verŝajne opiniis, ke estos eĉ pli suspekte malakcepti ŝin."

 "Vi do scias, kiu li estas, ĉu ne?"

 "Jes, ni kontrolis. Estas la frato de fraŭlino Marta, unu el la universitataj flegistinoj, tiu, kiun Tom venigis."

 "Interese! Plej interese! La gefratoj eble kunlaboras en iu malhonesta agado. Kion ili respondas al via demandado pri tiuj strangaj okazaĵoj?"

 "La flegistino nur rediras la samon, kiel Tom. Kaj la blondulon ni ankoraŭ ne pridemandis."

 "Kial?"

 "Por ke li ne suspektu, ke ni suspektas lin. Li estas nia sola ŝanco retrovi Gerdan. Bedaŭrinde, en la lastaj tagoj, li vivas plej normalan vivon, iris al neniu speciala loko, faris nenion atentindan. Eble li ludis sian rolon kaj ĝin finis. La aliaj -- tiuj, kiuj forkuris kun Gerda, kiam Bob, kiu gardis ŝin, estis senkonsciigita -- certe estas la gravuloj. Ili devas ekzisti, ĉar nek la alta blondulo, nek lia fratino Marta povis forporti Gerdan. Se evidentiĝos, ke la tasko de la blondulo estis nur faligi ian dormigan substancon en la trinkaĵon de Gerda, ni lin pridemandos. Ni ĝis nun esperis, ke li kondukos nin al la malaperinta belulino. Sed pli kaj pli ŝajnas, ke tio ne okazos."

Gramatikaj klarigoj - Note grammaticali

Vortaro - Vocabolario

-an- membro di un gruppo, abitante

urbo, "citta'"urbano, "cittadino"
Novjorko, "New York"novjorkano, "Newyorkese"
 
polico, "polizia"policano, "membro della forza di polizia"
(policisto, "poliziotto")
 
lando, "paese"samlandano, "compaesano"

ge- entrambi i sessi insieme

frato, "fratello"gefratoj, "fratello e sorella", "fratelli e sorelle"
patro, "padre"gepatroj, "genitori"
sinjoro X (Ikso), Sig. Xgesinjoroj X, Signore e Signora X

"sposarsi":

   Jozefo edziĝis, "Giuseppe si sposo' " (edziĝi = "diventare marito")
   Marta edziniĝis, "Marta si sposo' "    (edziniĝi = "diventare moglie")

      Jozefo kaj Marta geedziĝis, "Giuseppe e Marta si sposarono"
      (lett. "diventarono marito e moglie", "diventarono marito e moglie")

Prepozicioj

Nun vi scias kvar vortojn, kiuj aspektas simile:
  per, por, pri, pro.

  per montras ILON: Mi venis per aŭto.
  por montras CELON: Mi aĉetis kafon por vi (por trinki).
  pri montras TEMON: Mi parolis/lernis pri historio.
  pro montras KIALON: Ŝi ŝatas lin pro liaj blondaj haroj.

  (CELO = tio, kion oni volas havi aŭ fari.)

Refleksivoj

Jam en la oka ĉapitro vi lernis pri la pronomo si.

La pronomo si estas la REFLEKSIVA PRONOMO de Esperanto. Esprimoj uzantaj ĝin estas REFLEKSIVOJ.

Kiel vi jam scias, si resendas al la subjekto. Ekzemple:

    Linda vidas sin.

signifas:

    Linda vidas Lindan.

Oni devas scii, ke si resendas al la plej proksima subjekto. Normale tio estas la subjekto de la plej malgranda frazo (aŭ "subfrazo"), en kiu ĝi aperas. Do en la frazo:

    Tom scias, ke Linda vidas sin.

si resendas al "Linda" (la subjekto de "vidas"), ne al "Tom" (la subjekto de "scias").

 Pro tio, si neniam povas esti mem la subjekto aŭ parto de la subjekto de iu verbo. Ekzemple, jena frazo estus tute neebla, se oni enmetus la vorton sia:

    Linda pensas, ke *sia opinio estas prava.

 En tiu frazo sia devus resendi al la subjekto de "estas", kiu estas... sia opinio. Neeble!

 En ĉi tiu ĉapitro estas pli malfacila ekzerco pri refleksivoj.

NOTOJ

Jen ankoraŭ kelkaj vortoj, kiujn ni uzos por paroli pri la lingvo.

Grupon de vortoj kun verbo en la centro oni nomas FRAZO. Jen ekzemplo:

   Linda rigardas la blondulon.

Frazo normale havas subjekton. La SUBJEKTO estas tio, kio faras la agadon de la verbo. En tiu ĉi frazo "Linda" estas la subjekto.

Frazo ofte havas objekton. La OBJEKTO estas tio, al kio la agado de la verbo estas farata. En ĉi tiu frazo la objekto estas "la blondulon".

Oni montras la objekton aŭ per prepozicio ("Linda rigardas al la blondulo") aŭ per la finaĵo "-n". Tiun finaĵon "-n" oni nomas AKUZATIVO. Kiel vi jam lernis, oni uzas akuzativon ne nur por montri la objekton en frazo, sed ankaŭ por aliaj aferoj.

DEMANDOJ (17)
Pri kio parolas la policano?
pri la infanoj
pri la kialo de malapero
pri la historio
Kion precize instruas Gerda?
Esperanton
francan
lingvohistorion
Kiu estas la alta blondulo?
la frato de Marta
la frato de Gerda
amiko de Tom
Kiu estas Marta?
la instruisto
la flegistino
la edzino de la policisto
Kial oni ankoraŭ ne pridemandis la blondulon?
li nenion scias pri la afero
por spioni liajn movojn
li fuĝis
Kiel la policano esperas retrovi Gerdan?
sekvante Martan
sekvante la movojn de la blondulo
imagante la motivon de ŝia malapero

EKZERCOJ (17)
Elektu la korektan vorton por ĉiu loko:

Mi multe lernadis lingvistiko sukcesi en la universitato.

la malfrua horo mi decidis veturi aŭto, esti pli rapida.

kio temas? - Mi ne scias; mi ĵus alvenis.

Mi dankas vin via helpo.

la bruo en mia angulo, estis mi tre malfacile aŭdi.

Mi scias certe tio, ke mi vidis ĝin miaj okuloj.

Ŝi venis instrui kriptaĵo-sciencon, sed mi neniam aŭdis tiu fako.


Elektu la korektan pronomon por la vortoj kun "{}"!:

Ekzemplo:

{Tom} scias, ke {Linda} rigardas al {Tom}.

---> Li scias, ke ŝi rigardas al li.

Marko pensas, ke {Marko} rompis {la} tason {de Marko}.

Marko pensas, ke {Tom} rompis {la} tason {de Marko}.

Tom pensas, ke {Tom} rompis {la} tason {de Marko}.

Tom pensas, ke {Tom} rompis {la} tason {de Tom}.

Tom pensas, ke {Marko} rompis {la} tason {de Tom}.

De Petro {Linda} aŭdas malveran rakonton pri {Linda}.

De Petro {Linda} aŭdas, ke Tom rakontis malveraĵon pri {Linda}.

Ivano scias, kie {Petro} kaŝis {la} tason {de Petro}, sed {Ivano} ne scias, kie {Petro} kaŝis {la} tason {de Ivano}.

{Linda} timas, ke la spiono sekvas {Lindan} tra la urbo.

{Petro} timas, ke {Linda} amas {Lindan} pli ol {Petron}.

{Linda} ĉiam pensas, ke {la} opinio {de Linda} estas prava.

Marko diras, ke {Petro} perdis {la} tason {de Marko}.

Sed Petro diras, ke {Marko} perdis {la} tason {de Marko}.

Linda ne scias, ke {Marko} {Lindan} amas.

Linda ne scias, ke {Marko} {Gerdan} amas.


© Demandoj kaj Ekzercoj de Edmund GRIMLEY EVANS
edmund@esperanto.org

< Antaŭa ĉapitro - Sekva ĉapitro>
© Nino Vessella, 1996-.
Diritti riservati. Nessuna parte può essere riprodotta, in qualsiasi forma o mezzo, senza citare la fonte.
Ĉiuj rajtoj rezervitaj. Neniu parto povas esti reproduktita, en kiu ajn formo aŭ per kiu ajn metodo, sen mencii ĉi tiun fonton.
Haki zote zimehifadhiwa. Hairuhusiwi kunakili sehemu yoyote bila kuitaja asili yake hii.
All rights reserved. No part may be reproduced, in any form or by any means, without mention of this source.